Mój schowek (0)
Twoja pozycja w serwisie:  Start
Wybierz województwo
Miasto
Rodzaj obiektu
Rejon


tylko ze zdjęciami

tylko z opiniami

Twoje kategorie
 
Newsletter
W celu otrzymywania wiadomości o
nowościach na serwisie podaj swój adres email.



Kościół p.w. Św. Anny w Radzyniu Chełmińskim

Kategoria:Obiekty sakralne
Miejscowość:Radzyń Chełmiński -
Poczta:87-220 Radzyń Chełmiński
Telefon :-
Telefon kom:
Strona www:
Lokalizacja:



Galeria

Opis

Kościół parafialny p.w. św. Anny w Radzyniu Chełmińskim

Historia:
Kościół jak większość takich budowli na terenach Ziemi Chełmińskiej budowany był najpierw z drewna i nie rozerwalnie łączył się z historią powstania danego miasta. Radzyń Chełmiński otrzymał przywilej lokacyjny w roku 1234. Wprawdzie odnowiony w 1285 roku przywilej miejski milczy o kościele, lecz nie mogło go nie być, skoro już w 1278 roku został zamianowany pleban radzyński Konrad, o którym wspomina dokument Konrada von Thierberga.
Obecny kościół został wzniesiony w I poł. XIV wieku. Prezbiterium, przedsionek i zakrystia około 1310 roku zaś nawa i wieża około 1340 roku. Na początku wojny trzynastoletniej, w wyniku toczonych walk kościół uległ zniszczeniu. Po drugim pokoju toruńskim Radzyń przeszedł w ręce polskie. Zapewne dlatego odbudowa kościoła nastąpiła w II poł. XV wieku lub na początku XVI wieku w trakcie której podwyższono ściany prezbiterium i wzniesiono szczyt wschodni. W 1575 roku w kościół uderzył grom, powodując pożar nie tylko tej budowli, ale także większej części miasta. Kościół odbudowano w latach 1587-1600 i podwyższono ściany nawy głównej. Ukształtowano fasadę zachodnią, oraz wniesiono kaplicę p.w. Przemienienia Pańskiego (Dąbrowskich) z fundacji Hugona Dąbrowskiego, starosty radzyńskiego i jego żony Katarzyny z Działyńskich. Nadszedł wiek XVII niosący ze sobą najazdy Szwedów. W 1615 roku podczas pierwszej wojny szwedzkiej kościół ponownie spłonął. Zniszczeniu uległ gównie dach i jak podał Strzesz w 1670 roku także nawa. Fara długi czas była nieużywana i zarastała chwastami. Nabożeństwa odprawiano w kaplicy św. Jerzego. W 1640 roku z inicjatywy proboszcza Łukasza Pilczewskiego wojewoda chełmiński i starosta radzyński Mikołaj Wejher zafundował odbudowę prezbiterium wraz z ołtarzem głównym w którym znalazł się obraz wykonany w 1643 roku przez Bartłomieja Strobla Młodszego. Najprawdopodobniej w wyniku kolejnego najazdu szwedzkiego ołtarz główny uległ jakimś zniszczeniom ponieważ w roku 1690 pojawiła się inicjatywa odbudowania ołtarza, który istnieje do dnia dzisiejszego. Pieniądze miały pochodzić ze zbiórki wśród mieszczan w rezultacie fundatorem okazał się jeden z bogatszych mieszczan o nazwisku Obczyński. Cztery lata później bo w roku 1694 zbudowano drewniany balkon na potrzeby chóru. Wiek XVIII i XIX to okres wyposażania kościoła, powstały ołtarze boczne, prospekt organowy, ambona, stalle. W roku 1864 w wyniku zarządzenia pruskiego nakazującego likwidację cmentarzy na terenie miasta i ogrodzenie kościołów wybudowano na około kościoła mur. Data ta została upamiętniona na słupie wejściowym od strony południowej. W roku 1895 została przeprowadzona konserwacja ołtarzy przez konserwatora Szymona Lewickiego. W 1948 zastosowano elektryczność w kościele.

Architektura:
Kościół jest orientowany, murowany z cegły o układzie gotyckim ze sporadycznie użytą zendrówką. Budowla wsparta jest szkarpami. W ścianie wschodniej znajduje się zamurowane wysokie okno ostrołukowe, pod nim umieszczono barokowy krucyfiks z II poł. XVII wieku.
Prezbiterium jest trójprzęsłowe zamknięte ścianą prostą. Przy nim, od południa, znajduje się zakrystia, przebudowana w czasach nowożytnych. Nawa jest prostokątna, szersza a w jej narożniku znajduje się przedsionek. Górne części jej ścian, nadbudowane po 1587 roku, są ożywione na przemian ośmiobocznymi, obustronnie rozglifionymi oknami i parami nisz muszlowych. Do nawy od strony południowej dobudowana jest Kaplica Dąbrowskich. Kaplica ta posiada dach pulpitowy, ujęty od wschodu i zachodu w półszczyty, ożywione blendami zamkniętymi półkoliście, z kamiennymi elementami dekoracyjnymi w kształcie wolut i sterczyn.
Portale w tym kościele są gotyckie, ostrołukowe z formowanej cegły. W kruchcie południowej jest bogato profilowany portal o pięciu uskokach. W nim zawieszone są drzwi z ozdobnymi gotyckimi kuciami. W elewacji zachodniej znajduje się portal z ościeżami o czterech uskokach i bogato profilowaną archiwoltą z formowanej cegły. Nad portalem znajduje się blenda ostrołukowa o trzech uskokach a po bokach blendy o jednym uskoku. Przy północnej części elewacji przymurowana jest wieloboczna wieżyczka schodowa sięgająca do gzymsu wydzielającego szczyt, który powstał po 1587 roku. Jest schodkowy, rozczłonkowany trzema blendami zamkniętymi półkoliście oraz dwiema kolistymi, zakończony trzynastoma sterczynami.
Od północy w narożniku między prezbiterium a nawą znajduje się wieża. Opięta jest czterema szkarpami o trzech uskokach sięgającymi do połowy jej wysokości. W ścianie wschodniej pomiędzy szkarpami znajduje się przesklepienie. Mieści ono wejście i schody na górne kondygnacje. W ścianie północnej pozostały wysokie wnęki zamknięte dwułuczem na wsporniku. W nich znajduje się pięć stref okien ostrołukowych o jednym uskoku. W przyziemiu wieża jest kwadratowa zaś od połowy przechodzi w ośmioboczne zwieńczenie, ujęte z trzech stron trójkątnymi szczytami, rozczłonkowanymi blendami ostrołukowymi. Dach jest namiotowy, ośmiopołaciowy, kryty dachówką. Na wieży wiszą obecnie cztery dzwony. Jeden z nich był odlany w 1789 roku przez Franciszka Kriegera, pozostałe pochodzą z nieistniejącego już kościoła ewangelickiego.
Dachy nawy i prezbiterium są siodłowe, nad kruchtą i zakrystią pulpitowe i pokryte dachówką.

Wnętrze:
Wyposażenie jest o wiele młodsze niż sama budowla a to z racji licznych pożarów nawiedzających miasto i czynionych grabieży podczas wojen. Zdecydowanie dominuje tu barok.

W prezbiterium znajduje się ołtarz główny. Barokowy pochodzący z 1690 roku, trójdzielny z bramkami. W głównej kondygnacji znajduje się obraz sygnowany przez Bartłomieja Strobla Młodszego na rok 1643. Artysty który przybył do Rzeczpospolitej ze Śląska, a dokładnie z Wrocławia, w 1634 roku. Był on uznanym malarzem który „obsługiwał” najważniejsze kręgi dworskie i arystokratyczne. Otrzymał serwitoria najpierw od arcybiskupa wrocławskiego a później od króla Władysława IV. Obraz który przedstawia Koronację Matki Boskiej powstał z inicjatywy dwóch osób. Bardzo ważnego urzędnika królewskiego wojewody chełmińskiego i starosty radzyńskiego Mikołaja Wejhera oraz proboszcza Łukasza Pilczewskiego. Dlatego osoby adorujące, umieszczone u dołu obrazu przedstawiają postacie świętych Łukasza i Mikołaja Biskupa. W tle występuje panorama Jerozolimy błędnie nazywana czasem panoramą toruńską. Na budynkach znajdują się półksiężyce a zatem jest to na pewno Jerozolima i to już muzułmańska, chociaż sama scena koronacji winna dziać się jeszcze w Jerozolimie przed muzułmańskiej. Z racji tego że ołtarz nie jest tym samym dla którego malowany był obraz jest on troszkę zniekształcony. Widać po wykroju malowidła że było ono półkoliste u góry co wskazuje że wykrój pierwotnego ołtarza z 1640 roku był właśnie półkolisty. Dodatkowo przycięte są szaty w częściach bocznych i dolnej. Obraz ten cieszył się kultem maryjnym. Jeszcze w XIX wieku były umieszczone na nim srebrne blachy w miejscach koron, berła Chrystusowego oraz fragmentach szat. Dziś istnieją już po nich tylko otwory. W roku 1895 przeprowadzana była konserwacja przez Szymona Lewickiego działającego dla ówczesnej diecezji chełmińskiej i to on najprawdopodobniej zdjął zdobienia. On też przemalował obraz głownie w partii szat maryjnych a dokładnie widać to na błękitnym płaszczu gdyż malowany jest inaczej niż suknia spodnia. Po obu stronach obrazu stoją naturalnej wielkości figury apostołów. Po jednej święci Andrzej i Piotr po drugiej świeci Paweł i Jan Ewangelista.
W górnej kondygnacji usytuowano obraz z lat trzydziestych bądź czterdziestych wieku XVII, przedstawiający Zwiastowanie. Jest to warsztat innego znanego malarza ale pochodzącego już z Gdańska, Hermana Hana. Autor obrazu nie jest znany, wiadomo tylko że spod tej samej ręki wyszły inne obrazy jak na przykład obraz w Chełmnie, w kościele sióstr miłosierdzia dawnej cysterek, przedstawiający Martwego Chrystusa. Po bokach radzyńskiego obrazu, znajdują się rzeźby świętych najprawdopodobniej są to Stanisław, Grzegorz, Jan Nepomucen i Franciszek Ksawery chociaż nie posiadają wyraźnych atrybutów. Wszystkie rzeźby są późnobarokowe z poł. XVIII wieku.
Tabernakulum zaś wykonano w XVII wieku i ma kształt ażurowego baldachimu z rzeźbioną grupą Przemienia Pańskiego.

Po obu stronach prezbiterium znajdują się stalle. Nastawy i klęczniki pochodzą z okresu klasycystycznego (XVIII/XIX wiek). Zdobione są malowaną dekoracją na zapleckach o motywach roślinnych, puttów i wazonów. Zaś same sedilia są dużo starsze, pochodzą z zamkowej kaplicy i mają rodowód gotycki. Dowodem na to są odpowiadające wymiary i rozmieszczenie na tyłach stalli belki służącej do umocnienia w ścianie z identycznym rozmieszczeniem i wymiarami otworów w ścianie kaplicy na zamku zbudowanym przez Zakon.

Na stropie w prezbiterium widoczna jest polichromia. Pośrodku scena Wniebowzięcia Matki Boskiej zaś w narożnikach wschodnim namalowano ewangelistów: Mateusza i Marka a w zachodnim znajduje się symboliczne przedstawienie słońca i księżyca. Błędnie podaje się że polichromia jest też dziełem Bartłomieja Strobla a św. Marek jest domniemanym autoportretem artysty. Malowidła zdradzają inną rękę i są atrybucją profesora Frycza z Torunia. Ikonografią nawiązują do kompozycji stroblowskich jednak jest to słabsza ręka, jakiegoś lokalnego artysty. Datowane są na rok 1966.

Prezbiterium od nawy oddziela ostro zamknięty, obustronnie profilowany, łuk tęczowy . Na barokowej belce złożonej z dwóch wolut podtrzymujących glob ziemski, znajduje się krucyfiks w otoczeniu angielów. Na wolutach bocznych umieszczono rzeźby matki Boskiej Bolesnej i św. Jana Ewangelisty (I poł. XVIII w.) Pod nią zaś zawieszona jest rokokowo – klasycystyczna ambona, wykonana na początku XIX wieku przez M. Przemysławskiego.

W nawie znajduje się sześć ołtarzy bocznych. Dwa licowane ku zachodowi wykonane są również przez M. Przemysławskiego i datowane są na 1820 rok. Prawy posiada dwa obrazy. W kondygnacji głównej znajduje się przedstawienie św. Anny Samotrzeć (patronki kościoła), natomiast w zwieńczeniu umiejscowiono obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem na smoku (XVII w.) Na lewym ołtarzu zawieszono rzeźbę Chrystusa Ukrzyżowanego, zaś w zwieńczeniu znajduje się obraz Pieta.
Pozostałe cztery ołtarze są późnobarokowe, dwa pierwsze zarówno lewy jak i prawy posiadają tło malarskie w postaci późnobarokowych draperii z II poł. XVIII wieku.

Na ścianie zachodniej w 1694 roku zbudowano drewniany chór muzyczny (data wyryta na belce podpierającej). Prospekt organowy wykonany jest w stylu rokokowo- klasycystycznym (XVIII wieku), drewniany, zwieńczony jest attyką i tympanonem.
Na stropie nawy znajduje się również polichromia przedstawiająca pośrodku w wieńcu laurowym namalowaną Trójcę Świętą a ponad chórem muzycznym przedstawienie Adoracji Dzieciątka i Ucieczkę do Egiptu.
Droga Krzyżowa – po bliższym podejściu do stacji VIII widoczny jest napis informujący o zbeszczeszczeniu jej przez hitlerowców w czasie drugiej wojny światowej.

Od wschodu dobudowana Kaplica Przemienia Pańskiego zwana też Dąbrowskich wewnątrz nakryta jest sklepieniem krzyżowym. W półkoliście zamkniętej arkadzie, otwierającej kaplice do nawy, znajduje się renesansowa krata kuta, przetykana z 1587 roku. Ufundowana przez Hugona Dąbrowskiego i jego żonę Katarzynę z Działyńskich, posiada bogatą dekorację złożoną z esownic zakończonych sylwetkowo, także z ptaków i liści. Po środku znajduje się data 1587 i wycięte z blachy malowane kartusze z herbami fundatorów: Virgo Violata i Ogończyk. Krata pochodzi najprawdopodobniej z Gdańska i jest jedną z najwcześniejszych zachowanych krat. Większość pochodzi z wieku XVII, jednak w związku z tym że jeszcze do niedawna kowalstwo nie było traktowane jako sztukę prowadzono mało badań w tym kierunku jak i skąpa jest literatura tego tematu.
W kaplicy znajduje się rokokowy ołtarz z końca XVIII wieku, w kształcie bogatej dekoracji grzebykowej z rzeźbami aniołków i Boga Ojca w zwieńczeniu oraz z współczesnym obrazem Przemienia Pańskiego. W kaplicy wiszą bardzo cenne malowane na ołowianej blaszy, pięcioboczne portrety trumienne. Znajdują się na nich osoby, których kości zostały złożone pod kaplicą i jest to między innymi Jan Stanisław Dąbrowski zmarły w 1673 roku.
 

Formularz kontaktowy

Termin od: Termin do:
Imię i nazwisko:E-mail:Telefon kontaktowy:
odśwież obrazekTekst z obrazka:
     


Udogodnienia dla gości



Opinie gości (0)

pokaż wszystkie


Noclegi w pobilżu

pokaż wszystkie



Noclegi w tej miejscowości

pokaż wszystkie


Noclegi w tym województwie

pokaż wszystkie




Copyright 2009-2019 - Wszelkie prawa zastrzeżone przez serwis Infoturystyka.pl
powrót na górę